2025eko urriaren 17a. Pobrezia desagerrarazteko nazioarteko eguna

Alfonso Lopez Martinez - EAPN Euskadiko koordinatzailea

"Miserian bizitzera kondenatutako pertsonak dauden lekuan, giza eskubideak bortxatu egiten dira. Horiek errespetarazteko elkartzea betebehar sakratua da." P. Joseph Wresinski

1987ko urriaren 17an ospatu zen Pobrezia Desagerrarazteko Nazioarteko Eguna. Egun horretan, ehun mila pertsona baino gehiago bildu ziren Trocadero plazan, Parisen, 1948an Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala sinatu zen lekuan, muturreko pobreziaren, indarkeriaren eta gosearen biktimei omenaldia egiteko. Bertan bildutakoek pobrezia giza eskubideen urraketa dela aldarrikatu zuten, eta haien errespetua bermatzeko ahaleginak batu behar direla adierazi zuten. Printzipio horiek egun hartan aurkitu zen oroitzapenezko harlauza batean daude jasota, eta munduko beste leku batzuetan ere egin dira, New Yorkeko Nazio Batuen Egoitzako lorategian dagoen harlauza bat barne. Ordutik, izaera, sinesmen eta jatorri sozial guztietako pertsonak biltzen dira urtero plaka horien aurrean, konpromisoa berritzeko eta pobreei elkartasuna adierazteko.

47/196 Ebazpenean, Nazio Batuen Batzar Nagusiak estatu guztiak gonbidatu zituen Eguna aurkezteko eta sustatzeko, dagokion testuinguru nazionalean, pobrezia eta etxegabetasuna desagerrarazteko jarduera zehatzak. Ebazpenak gobernuarteko eta gobernuz kanpoko erakundeak ere gonbidatzen ditu, estatuek hala eskatzen dutenean, Eguna ospatzeko jarduera nazionalak antola ditzaten, bai eta idazkari nagusiak beharrezko neurriak har ditzan ere, ospakizun horrek arrakasta izan dezan.

Europan, biztanleriaren % 21, 93,3 milioi pertsona, pobrezia-egoeran edo bazterketa-arriskuan dago; Espainian, % 25,8, 12,5 milioi pertsona inguru; Euskadin, biztanleriaren % 19,5, 422.000 pertsona.

Euskadin, pobrezia-tasak Estatuko tasak eta Europako batez bestekoa baino txikiagoak dira. Herritar gehienak ondo bizi gara, bizi-kalitate egokia eta duina dugu. Euskadik sistema publiko indartsuak eta baloratuak garatu ditu: Osasunerako eta hezkuntzarako eskubide unibertsalerako Euskadik diru-sarrerak bermatzeko, gizarteratzeko, etxebizitzarako eta enplegu duinerako eskubide subjektiboa gehitu du.

Baina euskal biztanleriaren zati batek ez du bizi-kalitate hori, ez ditu eskubideak eskuratzen, Eusko Jaurlaritzak berak egindako txostenen arabera:

• Arriskuan dagoen biztanleriaren % 24,5 ez da diru-sarrerak bermatzeko sistemara sartzen. 39.143 pertsona.
• 100.000 baino gehiago pobrezia larrian daude, Eurostat adierazleak.
• 422.000 baino gehiago pobrezia- eta gizarte-bazterketako arriskuan daude, AROPE adierazlea.
• 4.300 pertsonak baino gehiagok ez dute etxerik.
• 2012tik 2024ra bitartean etxerik gabeko pertsonen kopurua 2,5 aldiz biderkatu da.
• 114.396 pertsonak dute etxebizitza eskuratzeko beharra.

Pobrezia eta gizarte-bazterketa ez dira kasualitatearen, zortearen edo bakoitzaren merituaren ondorio. Ez dugu zertan etsi egoera horietan, ez baitira konponezinak.

EAPNk pobrezia desagerraraztea du helburu, pobreziaren amaieran, garapen jasangarriko agendaren 1. helburuak ezartzen duen bezala.

Euskal gizarteari sentsibilitatea eta elkartasuna eskatzen diogu errealitate horren aurrean, inor ez da pobrea izan nahi duelako, pobreziak eta bazterketak sufrimendu handia dakarte, eta inork ez du ez beretzat ez bere familiarentzat nahi.

Erakunde publikoei eskatzen diegu errealismoz eta konpromisoz aurre egin diezaiotela 2030 Agendan ezarritakoari, eta gaur egun bereziki GJH 1: Pobreziaren amaiera.